ਰਾਮਦੇਵ-ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ--(3)ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਤੱਥ --ਭਾਵਨਾ ਮਲਿਕ

(ਲੜੀ ਜੋੜਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤ ਨੰਬਰ 1 ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤ ਨੰ: 2  ਪੜ੍ਹੋ ਜੋ ਇਸ ਕਿਸ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ)

ਭਾਵਨਾ ਮਲਿਕ

ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ-

    *  ਦਿਵਿਆ ਯੋਗ ਮੰਦਿਰ ਟਰੱਸਟ- 249.63 ਕਰੋੜ

    *  ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਪੀਠ ਟਰੱਸਟ-164.80 ਕਰੋੜ

    *  ਭਾਰਤ ਸਵੈਭਿਮਾਨ ਟਰੱਸਟ-9.97 ਕਰੋ

    *  ਆਰਿਆ ਕੁਲ ਸੰਸਥਾਨ-1.79 ਕਰੋੜ

ਪਰਮਾਰਥ ਲਈ ਦਿਵਿਆ ਯੋਗ ਮੰਦਿਰ ਟਰੱਸਟ 'ਚੋਂ 685.25 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਗਏ। ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਪੀਠ 'ਚੋਂ ਪਰਮਾਰਥ ਲਈ 93.20 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਵੈਭਿਮਾਨ ਟਰੱਸਟ 'ਚੋਂ 11.51 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਰਮਾਰਥ ਵਿਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੂਠ ਇਥੇ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 7 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਵੀ ਯੋਗ ਕੈਂਪ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਲਗਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਸੀਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਹਰਿਦੁਆਰ, ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਪੀਠ ਵਿਚ ਰੁਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸੀਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾਨ ਦੀ ਪਰਚੀ ਕੱਟ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਰਾਮਦੇਵ ਇਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ? ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਵਲਿੰਗ ਦੇ ਧੰਦੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ?

ਰਾਮਦੇਵ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ 25 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸਾਲਾਨਾ 300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਗਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸੀਡੀਆਂ 'ਚੋਂ ਸਾਲਾਨਾ 10 ਕਰੋੜ ਰਾਮਦੇਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੀ 30 ਸੈਂਟਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ 50 ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਦੋ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਸੂਚੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਮਦੇਵ ਖਾਸਾ ਪੈਸਾ ਬਟੋਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਇਹ ਕਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ?

ਜੋ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਕੇਂਦਰ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? ਰਾਮਦੇਵ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਕਿ ਵਲਾਇਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ? ਕੀ ਉਹ ਪੈਸਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?

ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਜਿਸ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਨੇ ਕਦੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਮੋਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਜਿਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਮਦੇਵ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਜ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਫੂਡ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੀ ਇਹ ਸਭ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ?' ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਾ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮੋਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 'ਰਾਮਦੇਵ ਗਊ ਮੂਤਰ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਚੂਹੇ ਦੀਆਂ ਮੇਂਗਣਾਂ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲੋਅ ਦਾ ਰਸ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਦੇਵ ਉਸ ਨੂੰ 190 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਇਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਸੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦੇ 5-6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2011 ਨੂੰ ਸੰਤ ਸੰਮਤੀ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਇਕ ਯਾਦ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਘਪਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਹਨ-

*ਸ਼ੰਕਰਾਦੇਵ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

* ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਸਥਾ ਚੈਨਲ ਜਬਰਨ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਕੀਰਤ ਮਹਿਤਾ ਤੋਂ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਕੇ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਹੋਵੇ।

* ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਿਪਾਲੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ?

* ਭਾਰਤ ਸਵੈਭਿਮਾਨ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜੀਵ ਦੀਕਸ਼ਤ ਦੀ ਸ਼ੱਕੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਹੋਵੇ।

ਪੰਜਵਾਂ, ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ

ਸਾਂਝਾ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਪਰਖਚੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧਾਰਾ 144 ਲਗਾ ਕੇ ਰਾਤ ਇਕ ਵਜੇ ਸੁੱਤੇ ਅਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪਥਰਾਅ ਕੀਤਾ, ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਛੱਡੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 1975 ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਲੀਲਾ ਵਰਤੀ, ਉਸ 'ਚੋਂ ਜਵਾਬ ਘੱਟ ਤੇ ਸਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਇਸ ਕਦਰ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ? ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਜਗ੍ਹਾ ਸਿਰਫ ਯੋਗ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲਈ ਸੀ, ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਨਹੀਂ? ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਲੈਣ ਏਅਰਪੋਰਟ ਗਏ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਹਰਿਦੁਆਰ ਭਿਜਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਬਰਨ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਬਿਊਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ-

* ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ 127 ਵਿੱਘਾ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ 99 ਸਾਲ ਲਈ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਇਕ ਰੁਪਏ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ?

* ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ 644 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸਸਤੇ ਭਾਅ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ।

* ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ-ਸੰਨ 2008 ਅਤੇ 2010 ਵਿਚ।

* ਰੁੜਕੀ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਖੇਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੁੱਛਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਭਾਅ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਜਬਰਨ ਖੋਹ ਕੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੇਵਾ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਬੋਲੀ ਲਗਾ ਸਕਣ। ਪਰ ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ-ਅੰਦਰੀ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਪੀਠ 'ਤੇ 16 ਮੁਕੱਦਮੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਟੈਂਪ ਡਿਊਟੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ। ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਮਦੇਵ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ? ਇਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲਈ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਕਰੇ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ-

* ਜਦ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਵਿਚ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਖੋਲ੍ਹੀ ਸੀ? ਜੇਕਰ ਰਾਮਦੇਵ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵੀ ਉਸ ਧੋਖੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ?

* ਅਚਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ, ਏਨੇ ਸਾਲ ਸਰਕਾਰ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਰਹੀ? ਰਾਮਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪੈਸੇ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹਥਿਆਉਣ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਰਜ ਹਨ, ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਸਰਕਾਰ ਅੰਨੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਫਾਇਦਾ ਸੀ? ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਬੇਖ਼ਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

* ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2011 ਨੂੰ ਯਾਦ ਪੱਤਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਤਦ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?

* ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ? ਕਿਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਗ਼ੌਰ ਕਰਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੱਕ ਹੇਠ ਹੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਸੀਨਾਜੋਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਰਕਾਰ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀ ਬਿਠਾਉਣ, ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ। (ਸਮਾਪਤ)

ਮੋ: 098181-14039

ਰਾਮਦੇਵ-ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ--(2) ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਲਈ -ਭਾਵਨਾ ਮਲਿਕ

ਲੜੀ ਜੋੜਣ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤ ਨੰ: 1 ਪੜ੍ਹੋ ਜੋ ਇਸ ਕਿਸ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਭਾਵਨਾ ਮਲਿਕ

ਹੁਣ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਈਏ, ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸੇ ਸਈਅਦ ਅਲੀਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ (ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿਚ ਕੁੱਲ 400 ਘਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਏ. ਸੀ. ਕਾਰਾਂ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੈਰ ਅਤੇ ਮਿਨਰਲ ਵਾਟਰ ਦੇ ਆਦੀ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪਿੰਡ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਫ਼ਾਈ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕੇ।

ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਕਿ ਕੀ ਰਾਮਦੇਵ ਪਿੰਡ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਚਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਸਬੰਧੀ ਮਾੜੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਇਕ ਬੋਰ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਕ ਮੋਟਰ ਲਗਵਾਈ ਪਰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਲਗਵਾਇਆ।' ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ 'ਤੇ ਜਬਰਨ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਗਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 'ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ 18 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰਮਾਰਥ ਲਈ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਇਕ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਤਾਲਾ ਲਗਾ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਉਥੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆਮਲੇ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹਰਬਲ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ। ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਅਤੇ ਸਰਪੰਚ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ।' ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਨਾਲ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਮਚੰਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 'ਰਾਮਦੇਵ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਤੋਂ ਬੰਦੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਜਬਰਨ ਪੁਰਾਣੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਗਵਾਹ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਹੈ।'

ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਦੀ ਚਾਰ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 'ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੱਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਅਫਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਮਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੇਵਦੱਤ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਲਿਟਰ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੂਲਰ ਅਤੇ ਇਨਵਰਟਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਦਦ ਇਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਦਾਦਾ ਆਪਣਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਕਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਸਭ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ?

ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ

ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਮੰਗਵਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 18 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਮੰਚ ਘੱਟ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਰਾਤ ਦਾ ਪੰਡਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਦਾ ਸੀ।

ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ 2.50 ਲੱਖ ਸੁਕੇਅਰ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਾਟਰ ਪਰੂਫ ਟੈਂਟ ਲਗਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 780 ਪੱਖੇ ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਕੂਲਰ ਲਗਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਖਰਚਾ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ 2 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਕੋਲ 30 ਜੂਨ ਤੱਕ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 3.10 ਲੱਖ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੋ ਖੂਹ ਖੁਦਵਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਲੱਖ ਲਿਟਰ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ 500 ਆਰ. ਓ. ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਹਰੇਕ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਕੀਮਤ 16 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚਾ 8 ਕਰੋੜ ਆਇਆ। 1300 ਬਾਥਰੂਮ ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਟੈਂਟ ਲਗਵਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਬਾਥਰੂਮ ਸਨ। ਸੱਤ ਵੱਡੀਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਸੀ. ਸੀ. ਟੀ. ਵੀ. ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਇਕ ਇਨਟੈਂਸਿਵ ਕੇਅਰ ਕਮਰਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਏਅਰਕੰਡੀਸ਼ਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਹੋਟਲ ਕਲੈਰੇਜਿਜ਼ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਦੱਸ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੈ।

5 ਜੂਨ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਇਕ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ 'ਤੇ ਧੋਖੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੀਡੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ। ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿਚ ਹਨ? ਜੇ ਰਾਮਦੇਵ ਸੱਚੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਔਰਤ ਦੇ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਉਥੋਂ ਕਿਉਂ ਭੱਜੇ? ਕੀ ਇਕ ਸੰਤ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ?

ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਘੱਟ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਨਾਂਅ ਕੁੱਲ 200 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 34 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਚਾਰੀਆ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਟਰੱਸਟਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਸਾਲ 2009-10 ਵਿਚ 1,100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੈਦਿਕ, ਆਸਥਾ, ਭਜਨ, ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮ. ਵੈਦਿਕ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਲਿਮ., ਪਤੰਜਲੀ ਬਿਸਕੁਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮ., ਝਾਰਖੰਡ ਮੈਗਾ ਫੂਡ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰਾ. ਲਿਮ. ਹਨ। ਜੇਕਰ ਰਾਮਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਦੇਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਫੂਡ ਪਾਰਕ, ਹਰਬ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਿਸਕੁਟ ਬਣਾਉਣ ਜਿਹੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੋਚਲੇ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?

ਇਕ ਗੱਲ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤੰਜਲੀ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਾ. ਲਿਮ. ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ? ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਜੋ ਪੈਸਾ ਦਾਨ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਰਥ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਲਗਾਉਣਾ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜੁਰਮ ਹੈ।

ਰਾਮਦੇਵ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ ਤੇ ਕੀ ਜੋ ਪੈਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਕੀ ਰਾਮਦੇਵ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸੰਪਤੀ

* ਰਾਮਦੇਵ ਕੋਲ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 300 ਕਰੋੜ ਹੈ।
* ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ ਹੀ 100 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਹੋਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 100 ਕਰੋੜ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
* ਫੂਡ ਪਾਰਕ-500 ਕਰੋੜ।
* ਸੋਲਨ ਵਿਚ 96 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 20 ਕਰੋੜ ਹੈ।
* ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਚ 750 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 14 ਕਰੋੜ ਹੈ।
* ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿਊਸਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 99 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 98 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।

(ਬਾਕੀ ਕੱਲ੍ਹ)

ਮੋ: 098181-14039

ਰਾਮਦੇਵ-ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ -(1) -ਭਾਵਨਾ ਮਲਿਕ

ਭਾਵਨਾ ਮਲਿਕ

ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਨਾਟਕੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਜਨਤਾ ਜਨਤਾ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਜਾਤੀ ਮਕਸਦ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਫਰਕ ਇਥੇ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਕੂਲ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਜਬਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਯਤਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ?

ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫ਼ਰ

1995 ਵਿਚ ਆਸਥਾ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਇਕ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ। ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਫ਼ਤ ਯੋਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆਚਾਰੀਆ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਕਰਮਵੀਰ ਵੀ ਯੋਗ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਾ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ ਕਰਮਵੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਸੰਤ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਆਚਾਰੀਆ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨੇਤਾ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਆਮ ਜਨਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਰਹੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਯੋਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੋਟੀ ਰਕਮ ਲਈ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਰਾਮਦੇਵ ਉਸ ਵਕਤ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦਾ 1.50 ਲੱਖ ਰੁਪਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਯੋਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਧੰਦਾ ਜ਼ੋਰਾਂ-ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਧੰਦਾ ਜਮਾਇਆ।

ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਕਥਨੀ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਬਲੀਸਿਟੀ ਲਈ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਿਆ, ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਜਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਿੱਛੇ ਰਾਮਦੇਵ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖ਼ੁਦ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ-ਮਸਲਨ ਪੇਸਟ, ਸਾਬਣ, ਸ਼ੈਂਪੂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਮ।

ਹੈਰਾਨੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸਰ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨੂਲੋਮ ਵਿਲੋਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਨੂਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਕਿਉਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ?

ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਮੰਤਰੀ ਕਮਲ ਨਾਥ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਕੈਂਪ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵੀ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਫੂਡ ਪਾਰਕ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਸੁਬੋਧ ਕਾਂਤ ਸਹਾਏ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਚਾਹੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ, ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਮਦਦ ਲਈ।

ਏਡਜ਼, ਸਮਲਿੰਗਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਪਿਆ ਕਾਲਾ ਧਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨਾ ਬੋਲੇ ਹੋਣ। ਯੋਗਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਹਿਰੂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ 'ਤੇ ਛਪੀ ਕਿਤਾਬ 'ਟਰਾਂਸਫਰ ਆਫ ਪਾਵਰ' ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇਕ ਸਿਆਸੀ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਜੇਕਰ ਗ਼ੌਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਗੁਰੂਕੁਲ ਤੋਂ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਂ ਫਿਰ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਗ ਸੂਤਰ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੁਲਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਦੇਵ ਅਚਾਨਕ ਯੋਗ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ? ਕੀ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਮਕਸਦ ਖ਼ੁਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰਕੇ ਸੱਤਾ 'ਚ ਆਉਣਾ ਸੀ?

ਸਫ਼ਰ

ਪਿੰਡ ਸਈਅਦ ਅਲੀਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜਨਮੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂਅ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯਾਦਵ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਬਾਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਾਲਵਾ ਗੁਰੂਕੁਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਯੋਗ ਸਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਸਾਲ 1992 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।) ਸਵਾਮੀ ਅਮਲਾਨੰਦ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੋਗ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।

ਸਾਲ 1994 ਵਿਚ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਮਵੀਰ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂਕੁਲ ਕਾਂਗੜੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਮਰਵੀਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਬਾਗ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੂੰ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ। ਕਰਮਵੀਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਕੋਲ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਰਥ ਲਈ ਇਕ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

1995 ਵਿਚ ਕਰਮਵੀਰ, ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਮੰਦਿਰ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਯੋਗ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਰਮਵੀਰ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮੱਤਭੇਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਕਰਮਵੀਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਰਾਮਦੇਵ ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਬਹਿਨੋਈ ਨੂੰ ਟਰੱਸਟ ਵਿਚ ਲੈ ਆਏ, ਜੋ ਕਿ ਗ਼ਲਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।'

ਲੋਕਪਾਲ ਬਿੱਲ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਾ ਗਵਾਰ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਮਦੇਵ ਆਪਣਾ ਪਿਛੋਕੜ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਨ। ਗੱਲ ਇਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਕਰਮਵੀਰ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯੋਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਣਗੇ। ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸਵਾਮੀ ਅਮਲਾਨੰਦ, ਜਗਤਗੁਰੂ, ਰਾਮਾਨੰਦ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਵੀ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

10 ਜੁਲਾਈ, 2007 ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਕਰਮਵੀਰ ਨੂੰ ਫੋਨ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। 12 ਜੁਲਾਈ, 2007 ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀ ਐਫ. ਆਈ. ਆਰ. ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਖ਼ੁਦ ਕਰਮਵੀਰ ਨੇ ਅਤੇ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਮੋਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਨੇ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2011 ਨੂੰ ਇਕ ਯਾਦ-ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪਾਟਿਲ ਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅੱਜ ਵੀ ਰਾਮਦੇਵ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਚਲਦੇ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਪੀਠ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸੰਨ 2006 ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। (ਬਾਕੀ ਕੱਲ੍ਹ)

ਗਲੀ ਜੋਗੁ ਨਾ ਹੋਈ…

ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਜੋਰ ਅਸਮਾਨੀਂ ਉੱਡ ਰਹੇ ਰਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਅਤੇ ਅਪਣੇ ‘ਹਿੰਦੂ’ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਾੜਾ ਆ ਲਾਇਆ। ਰਾਜਸੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ‘ਗੱਲਬਾਤ’ ਦੇ ਚੱਕਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵੇਲੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ‘ਘੋਲ’ ‘ਚ ਉਹ ਐਨੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਡਿਗੇਗਾ ਕਿ ਪੈਰ ਲੱਗਣੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ‘ਵਾਅਦੇ’ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖ ਚਾਂਭਲ ਕੇ ‘ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ’ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੇ ਰਾਜਸੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਤ ਐਸਾ ਧੋਬੀ ਪਟੜਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਜ਼ਨਾਨਾਂ ਕਪੜੇ ਪਹਿਣ ਅਤੇ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਬੱਚ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲੀ। 


ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਜੜੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੇਠ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਮਸ਼ਕਾਂ ਦੌਰਾਨ ‘ਯੋਗਾ ਗੁਰੂ’ ਅਤੇ ‘ਬਾਬਾ’ ਰਾਮ ਦੇਵ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਧਾਵੇ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਵਲੋਂ ਧੌਣੋਂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਨੇੜ੍ਹਲੇ ਉਸਦੇ ‘ਖੁੱਡੇ’ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿਚਲੀ ਯੂਨਾਈਟਡ ਪ੍ਰਾਗਰੈਸਿਵ ਅਲਾਇੰਸ (ਯੂਪੀਏ) ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਜੀ-2 ਸਪੈਕਟਰਮ ਘੁਟਾਲੇ ਅਤੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਲੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਬਾਅਦ ਚੱਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਜੋਰਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਭਰਣ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਾਂਰਗਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਭਾਰੀ ਢਾਹ ਲਾਈ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਇੰਨਾ ਸੁਖਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਚਾਨਕ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੋਹੜ ਵਾਂਗ ਚੰਬੜੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ। ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਸਿਰ ਭਾਂਡਾ ਵੱਧ ਫੁੱਟਦਾ ਹੈ । ਨਾਲ ਹੀ ਜੀ-2 ਸਪੈਕਟਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਰਦਸ਼ ਹਾਊਸ ਬਿਲਡਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਰਗੇ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਏ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ੋਕ ਚਵਾਨ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਾਈਆਂ। ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਚਲਾਈ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਝੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕ ਪਾਲ ਬਿੱਲ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸਥਿੱਤੀ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਰਾਮ ਦੇਵ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਆਇਆ। ਯੋਗਾ ਦੇ ਅਪਣੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਿਆਂ ਅਤੇ ਕਰੱਤਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇਵ, ਜਿਹੜਾ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗਾ ਗੁਰੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਬਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅਗਾਂਹ ‘ਸੰਤ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼’ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਅਗਾਂਹ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਉਂ ਆਰੰਭੀ। ਇਸਦੀ ਸਮਝ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਗਰਾਉਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਗਈ ‘ਰਾਜਸੀ ਲੀਲਾ’ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਇਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐੱਸਐੱਸ), ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਤ ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਲੁਕਵਾਂ ਏਜੰਡਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਬੜੇ ਹੀ ‘ਸ਼ਾਹੀ ਢੰਗ’ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇਵ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਣ ਮੌਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਕਰਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪੁੱਜਣਾ ‘ਯੋਗਾ ਕੈਂਪ’ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਲਾਉਣ ਦੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਦੇਵ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਕਾਰਨ ਇਸ ਕਦਰ ‘ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ’ ਬਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਪਣੀ ਸੁੱਧ ਬੁੱਧ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗਾ। ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇੰਨੇ ਰੰਗ ਨਾ ਬਦਲਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਛੁਪੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰ ਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਲੀਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯਾਦਵ ਦੀ ‘ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ’ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਕੰਮੇ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਾਦਪੁਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚੋਂ ਮਸਾਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅੱਗੋਂ ਉਹ ਆਰੀਆ ਗੁਰੂਕੁਲ ਖਾਨਪੁਰ ਜਾ ਪੁੱਜਾ। ਅੱਗੋਂ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਗਿਆ ਅਪਣੇ ਹਰ ‘ਗੁਰੂ’ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੂੰ ਠਿੱਬੀ ਲਾਉਂਦਾ ਅਗਾਂਹ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਚੜ੍ਹਤ ਉਸ ਵਲੋਂ ਅਚਾਰੀਆ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਵਿਆ ਯੋਗ ਮੰਦਿਰ ਟਰੱਸਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਸਥਾ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਤੋਂ ਅਪਣੇ ਯੋਗਾ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਹੋਈ।

 ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਦੁਆਰ ਨੇੜ੍ਹੇ ਪੰਤਾਜਲੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ‘ਬਾਬਾ’ ਰਾਮ ਦੇਵ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਡ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਜੋਰ ਅਸਮਾਨੀਂ ਉੱਡ ਰਹੇ ਰਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ਰਾਜਸੀ ਮੈਦਾਨ ਖਾਲ੍ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸਮਝ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਅਤੇ ਅਪਣੇ ‘ਹਿੰਦੂ’ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਾੜਾ ਆ ਲਾਇਆ। ਰਾਜਸੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ‘ਗੱਲਬਾਤ’ ਦੇ ਚੱਕਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵੇਲੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ‘ਘੋਲ’ ‘ਚ ਉਹ ਐਨੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਡਿਗੇਗਾ ਕਿ ਪੈਰ ਲੱਗਣੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ‘ਵਾਅਦੇ’ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖ ਚਾਂਭਲ ਕੇ ‘ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ’ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੇ ਰਾਜਸੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਤ ਐਸਾ ਧੋਬੀ ਪਟੜਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਜ਼ਨਾਨਾਂ ਕਪੜੇ ਪਹਿਣ ਅਤੇ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਬੱਚ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਦੇਵ ਜਿਸ ਕਦਰ ਵਿਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਭੜਕ ਕੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ‘ਬਾਬਾ’, ‘ਯੋਗੀ’, ‘ਸੰਤ’ ਜਾਂ ‘ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ’ ਦੀ ਨਾਂ ਹੋ ਕੇ ਮੁਹੱਲੇ ਵਾਲੇ ਟੁਚੀਅਲ ਜਿਹੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਤੋਂ ਨੇਤਾ ਬਣੇ ਦੀ ਬੋਲ-ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੁੰਡਲੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਹੋਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਛਾਣ ਬੀਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖਾਸੋਖਾਸ਼ ਅਚਾਰੀਆ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਧ ਧੋਤੇ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ’ ਅੱਗੇ ਰੋਣ ਧੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ,


‘ਗਲੀ ਜੋਗੁ ਨ ਹੋਈ ।। ਏਕ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਕਰਿ ਸਮਸਰਿ ਜਾਣੈ ਜੋਗੀ ਕਹੀਐ ਸੋਈ ।।੧।।’

(ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ)

‘ਲਾਲ ਕਿਲੇ’ ਦੇ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

34 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ‘ਲਾਲ ਕਿਲਾ’ ਆਖ਼ਰਕਾਰ 13 ਮਈ ਨੂੰ ਤਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ‘ਸਾਡੇ ਖਾਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬੇਚੈਨੀਆਂ, ਸਾਂਭ ਬੈਠੇ ਸਨ ਉਹ ਸਾਰਾ ਆਰਾਮ’ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕੁੱਜੇ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

13 ਮਈ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗ਼ੈਰ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ‘ਵਾਰੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ’ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਕਦੇ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਹਾਲ ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ਤੇ ਪਾਂਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪਰ 13 ਮਈ ਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਉਸ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ 34 ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਫਟਕਣ ਦਿੱਤਾ। ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ਨੇ ਏਨੇ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਤੇ ਏਨੇ ਜਾਹੋ ਜਲਾਲ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਹਕੂਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਜਿੰਨੀ ਲੰਮੀ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸੀਪੀਐਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਮਘੋਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਸਕੀਆਂ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਲਾ ਢਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋੜਾਂ (ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟਸ) ਵਿਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।

ਖ਼ਲਕਤ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜੇ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਜਗਦਾ ਮਘਦਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹੋਈ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ 90ਵਿਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਜੇ ਮੇਲ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹੁਣ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉਸ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਬੰਦ ਮਾਰਕਸਵਾਦ-ਲੈਨਿਨਵਾਦ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀ ਕੀ ਗੁੱਲ ਖਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਸਮੇਂ ਸਟਾਲਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਦਨਾਮ ਕੇ ਜੀ ਬੀ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਂ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਉਦਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਾਂ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਇਹ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ’ ਵਿਚ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਗਈ? ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਨ। ਇਥੇ ਇਹ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਖੱਬੇਪੱਖੀ’ ਸ਼ਬਦ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ (1789-91) ਵਜ਼ੀਰ, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਚਮਚੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰਮ ਖਿਆਲੀਏ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਰੋਮ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅੰਦਰ ਦਾ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਭਲਾ ਅਸੀਂ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਪਾਈਏ? ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਉਹ ਅਖਵਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਣਗੇ ਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਉਹ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਾਨਣ ਦੀ ਚਾਦਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਿਛਾ ਦੇਣੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਖੂਬਸੂਰਤ ਭਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਦੀ ਹੱਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮੂਧੜੇ ਮੂੰਹ ਸਿੱਟਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮੰਗਣ ਜੋਗੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। 13 ਮਈ ਨੂੰ ਇਹ ਭੇਦ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਾਮਰੇਡ ਭਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ‘ਤੇ ਚਿਰਾਗ਼ ਧਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਿੰਘਾਸਣ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਅ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਡੁੱਲ੍ਹ-ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਸਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਕ, ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਤਿੱਖੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਾਗ ਲਾਈ। ਜਨਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹਿਰਮ ਬਣ ਗਏ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਇਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਮਾਣਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਏਨੀ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਏਨੀ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ‘ਪਾਰਟੀ’ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਰਾ ਬੰਗਾਲ। ਸਭ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਐਸ਼ੋ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਮੌਜਾਂ ‘ਤੇ ‘ਪਾਰਟੀ’ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦਲਾਲਾਂ ਦਾ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉਹ ਉਜੜੇ ਪੁਜੜੇ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਜ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਧ ਵਰਗ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਹੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਭੁਚਾਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੋਬੀ ਪੱਟੜਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਞ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਹੁਣ ਹੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਜੇ ਹੁਣ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇ ਇੰਞ ਇਹ ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਿੱਘਰ ਰਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਬਨ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੇਮ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਗਲੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਵੀ ਟੱਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗੜ੍ਹੇਮਾਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਲੱਖ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ। ਗਾਰੇ ਤੇ ਘਾਹ ਫੂਸ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਰੜਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਪੱਕੇ ਕੀਤਾ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਐਨæਜੀæਓæ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ। ਤੂਫ਼ਾਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਮਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਲਾਕ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬਲੀਚਿੰਗ ਪਾਊਡਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ‘ਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਬੈਠ ਗਏ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ; ਨਾ ਸਿਰਾਂ ‘ਤੇ ਛੱਤ, ਨਾ ਕੱਪੜੇ, ਨਾ ਬਰਤਨ, ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੱਛਰਦਾਨੀਆਂ।

ਪਰ ਕੁਝ ਘਰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਰ ਸੀਮਿੰਟ ਤੇ ਬਜਰੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰਦੀਵਾਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੀਪੀਐਮ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਹ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਪੰਜ ਲੱਖ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੱਲ ਕੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਇਕ ਜਿਹੜੇ ‘ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ’ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਜਿਹੜੇ ‘ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ’। ਖੁੱਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦਿਨ ਕਟੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇਕੋ ਇਕ ਸਾੜੀ ਸੀ।

ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਿਆ। ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਜਾਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕ ਬੱਸ ਵਿਚ ਲੱਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰਬਨ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਬੱਸ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਕੁਝ ‘ਦਾਦਾ ਲੋਕ’ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਦਰੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਇਹ ‘ਦਾਦਾ ਲੋਕ’ ਸੀਪੀਐਮ ਦੇ ਬੌਸ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ, ਵਿਚਾਰੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਵਸ ਹੋ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ‘ਤੇ ਸੀਪੀਐਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਹੋਰ ਸੁਣੋ। ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਬੱਚੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕੇ। ਇੰਞ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਰੈਲੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ? ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਝੱਟ ਪੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਹੀ ਕੀ ਗਿਆ ਹੈ-ਨਾ ਕਮਰੇ, ਨਾ ਸਫ਼ਾਈ, ਨਾ ਬਲੈਕ ਬੋਰਡ, ਨਾ ਡੈਸਕ, ਨਾ ਕੁਰਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਬੈਠਣ ਲਈ ਤੱਪੜ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।’ ਇੰਝ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਹੀ ਰਸ ਵਸ ਗਏ ਸਨ।

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਦੀਦੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਔਰਤ ਭਾਵੇਂ ਗੁਸੈਲ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਪਰ 34 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੇਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸੀਪੀਐਮ ਵਰਗੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਉਖਾੜਨ ਲਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅੱਖੜ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਛੇ ਭਰਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਗੁਰਬਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰੀ ਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਛਾ ਗਈ। 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੀਪੀਐਮ ਦੇ ਧਨੰਤਰ ਸੋਮਨਾਥ ਚੈਟਰਜੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਵੀ ਬਣੇ। ਇਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵੀ ਸੀਪੀਐਮ ਦੀ ਲੱਤ ਹੇਠੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਮਮਤਾ ‘ਏਕਲਾ ਚਲੋ ਰੇ’ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ‘ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਸਾਧਾਰਨ ਘਰ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘਰ ਵੀ। ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਇਕ ਦੌਰ ਵਿਚ ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਸਾੜੀਆਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕੌਟਨ ਦੀ ਸਾੜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹੋ ਸਾੜੀ ਉਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਇਸੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਵਿਚ ਰਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਦੀ ਇਹ ਮਾੜਕੂ ਜਿਹੀ ਔਰਤ ਇਕ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜਾਲ਼ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸੁੱਟੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੰਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਤਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ‘ਰਾਈਟਰਜ਼ ਬਿਲਡਿੰਗ’ ਅੱਗੇ ਇਕ ਵਿਖਾਵੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਉਸ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦੀ ਲੈ ਗਈ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਿਸਮ ‘ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਵਾਰ ਝੱਲੇ, ਪਰ ਸਿਰੜੀ ਤੇ ਸਿਦਕ ਵਾਲੀ ਇਹ ਬੀਬੀ ‘ਫਰਿਆਦ’ ਵਾਂਗ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਤੇ ਇਸ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 13 ਸਾਲ ਲੱਗੇ।

ਆਖ਼ਰੀ, ਪਰ ਮਤਲਬ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਅਕਾਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ : ਦੀਵਾਰ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਪੜ੍ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੁਰੂ ਸਿਧਾਂਤ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਲ ਕੇ ਤੁਰੋ।

ਕਾਂਗਰਸੀ ਭਰਾਵੋ : ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਧੋਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਵੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦੋਵੇਂ ਉਪਰੋਕਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਾਕਤਾਂ ਜੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਧੁੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲਾਹ ਕੇ ਰਤਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈੜ ਨੱਪਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੁਫਰ ਟੂਟਾ ਖੁਦਾ-ਖੁਦਾ ਕਰਕੇ...

‘ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ ਵਿਲੇਜ’ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਬੰਧੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਲੂਸ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੀ ਛੀ! #ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਮੌਕੇ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉਠਾ ਕੇ, ਉਥੇ ‘ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਪਤੀ’ ਨੂੰ ਲਿਆ ਬਿਠਾਇਆ! #ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਦੇ ਬਹਿਰੇ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਖਾਣ-ਪਾਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਮਿਲਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵੀ. ਆਈ. ਪੀ. ਮੂੰਹ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ! #‘ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਹਨ! ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ’ - ਉਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ #2006 ਦੀਆਂ ਮੈਲਬੌਰਨ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2008 ਦੀਆਂ ਬੀਜਿੰਗ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 50ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਸੀ

ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਗੰਦਗੀ, ਪੁਲ ਦਾ ਡਿਗਣਾ ਆਦਿਕ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬਦਨਾਮੀ ਭਰੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਖੀਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਵਿੱਚ 19ਵੀਂਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਹੀ ਗਈ। ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨੀਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਦਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵਰਲਡ ਕਲਾਸ ਖਿਡਾਰੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਸੋ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਇਸ ਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਪੈ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਜੇ ਅਖੀਰਲੇ ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਵਰਤਦਾ। ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ - ‘‘ਇਸ ਵੇਲੇ ਥਰਡ-ਰੇਟ ਪਾਵਰ ਬਣੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਕੋਲ ਦੋ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਬੀਤੇ ਯੁੱਗ’ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 70 ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਲੰਡਨ ਦੇ ‘ਅਲਬਰਟ ਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 70 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੁੱਟ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ।’’ ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਣਾ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ‘ਮਿਸਤਰੀ -ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ’ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਟਿਚਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਭਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਵੀ ‘ਊਣਤਾਈਆਂ’ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ, ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਪੱਖੋਂ ਤਾਂ ‘ਸਫਲ’ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪੱਖੋਂ, ‘ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਵਾਲਾ’ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ (ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਅਤਿ-ਕਰੀਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਲਿਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੂਟਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਸਪੀਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ’ ਨੂੰ ‘ਅਬੁੱਲ ਕਲਾਮ ਅਜ਼ਾਦ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ‘ਸ਼ਾਹੀ-ਬਾਕਸ’ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ‘ਕੂਟਨੀਤਕ ਭੂਚਾਲ’ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ। ਖੇਡ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ - ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਾ ਬਹਿਣਾ ਸੀ। ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਬਹਿਣ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਣਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਉਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਨੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਹਲੂਣਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਲਈ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਸੀਟ ’ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ‘ਆਗਿਆਕਾਰ ਪੁੱਤਰ’ ਵਾਂਗ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ‘ਤਬਦੀਲੀ’ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਉਥਲ ਪੁਛਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੇਵੀ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ‘ਵਿਚਕਾਰ’ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਸੀ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ‘ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ’ ਸੀ। ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਤਰਤੀਬ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਮਿਲਾ ਨਾਲ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬਹਿਣਾ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਉਖੜ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਦਤਰ ਹਾਲਤ ਉਦੋਂ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਦੇ ਬਹਿਰਿਆਂ (ਬਟਲਰਜ਼) ਨੇ, ‘ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਕਸ’ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਾਫੀ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਵੀ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂਕਿ ਕੈਮਿਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਗਿਲਾਸ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ‘ਪ੍ਰਿੰਸ ਜੋੜੀ’ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਮਾਨਨਿਵਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।

ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ‘ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ’ ਖਰੀਦੀਆਂ, 7-8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ,ਟੈਕਸਪੇਅਰ ਮਨੀ) ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਟੀਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ‘ਸਫਲ ਆਯੋਜਨ’, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿਵਾਏਗਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮ ਆਪਣੇ ‘ਸੁਪਰ ਪਾਵਰ’ ਹੋਣ ਦੇ ‘ਝੂਠ’ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਪਰ 7-8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਾਲਾ ‘ਟੂਣਾ’ ਤਾਂ ਪੁੱਠਾ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਰੱਜ ਕੇ ਬਦਨਾਮੀ ਖੱਟੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਬਦਨਾਮੀ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ‘ਮੰਤਰ’ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੈ।

ਹੁਣ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੈਡਲ’ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਹੇ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਤਾਂ ਮਾਣ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ‘ਬੀਤੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ’ ਹੋਣ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਉਲੰਪਿਕ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ 2006 ਵਿੱਚ, ਮੈਲਬੌਰਨ (ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੁੱਲ 50 ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ 50 ਮੈਡਲਾਂ ਵਿੱਚ 22 ਸੋਨੇ ਦੇ, 17 ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਤੇ 11 ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2008 ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕਸ, ਬੀਜਿੰਗ (ਚੀਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 3 ਮੈਡਲ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਸੀ। ਜਿਸ ਚੀਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ‘ਮੁਕਾਬਲਾ’ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
ਬੀਜਿੰਗ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ (ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ) ਨੇ ‘ਆਊਟਲੁੱਕ’ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ - ‘‘ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਹਨ, ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।’’

ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਈਲ, ਚਕਾਚੌਂਧ ਭਰੇ, ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਖਬਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀ ‘ਬਿਮਾਰ’ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਾਈਕਲ ਫੈਨਲ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਸਕੇਲਾਂ ਦੀ ‘ਰੀਕਾਰਡਿੰਗ’ ਗਲਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਕਲਮਾਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ - ‘ਹੁਣ ਸਕੇਲ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।’ ਇਸੇ ਕਲਮਾਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਮਿਲਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ’ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ‘ਪ੍ਰਿੰਸੈਸ ਡਾਇਨਾ’ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਡਾਇਨਾ ਨੂੰ ਮਰਿਆਂ ਤਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਕੈਮਿਲਾ’ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਗਲਤੀ ਦੀ ਦਰੁਸਤੀ ਕੀਤੀ।

‘ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ
-‘ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦਿਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਸਕੈਂਡਲ। ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ, 19 ਹਜ਼ਾਰ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 100 ਲੋਕ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਨਿਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, 5000 ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਟੈਨਿਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਬੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦੇ 4000 ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਵੈਲੋਡਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 500 ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਨੈਟਬਾਲ ਦੇ ਓਪਨਿੰਗ ਮੈਚ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 58 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ (ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੱਲ ਇਥੇ ਟਰੈਕ ਤੇ ਫੀਲਡ ਈਵੈਂਟਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ) ਵੇਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਜੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਗਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਵਿਛਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਦਮੰਦ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਟੇਡੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਗੁਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਮੁਫਤ ਟਿਕਟਾਂ’ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ - ‘ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਘੱਟ ਆਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹੁਣ ਸਭ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।’’

ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਰਿਪੋਰਟ ਮਹਾਨ, ਸੁਪਰ-ਪਾਵਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ‘ਮਹਾਨਤਾ’ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੱਸੋ ‘ਮਹਾਨ’ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

-ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਾਹਿਤ

ਭਾਰਤੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ‘ਲਿਸ਼ਕਦਾ ਮੀਨਾਰ’ ਬਣੀਆਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ

ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਬਣੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
Common Wealth

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 3 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਬਦਨਾਮੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ‘ਭਾਰਤੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਮੀਨਾਰ’ ਦੀ ੳਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਥਰਡ-ਰੇਟ ਪਾਵਰ ਬਣੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਕੋਲ ਦੋ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਬੀਤੇ ਯੁੱਗ’ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 70 ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ, ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਲੰਡਨ ਦੇ ਅਲਬਰਟਾ ਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 70 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੁੱਟ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ। ਸੋ, ਆਪਣੀਆਂ ‘ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ’ ਦੀ ਸ਼ਾਖ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਖੀਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ, ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨੀਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਦਿ ‘ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ’ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ ਨਾਲ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮ ਬਾਹਰਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਏ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਤਾਣ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਮੀਡੀਏ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਪ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਏ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਅਯੁੱਧਿਆ ਸਬੰਧੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲੇ ਵੱਲ ਵੀ ਹੈ, ਸੋ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ‘ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ’ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡ ਆਯੋਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ-ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵੱਲ ਝਾਤੀ ਪਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ, ‘ਆਊਟਲੁੱਕ ਰਸਾਲੇ’ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਲੇਖ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ’ ਦੀ ਇੱਕ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਪੜਤਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ‘ਆਊਟਲੁੱਕ’ ਰਸਾਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੇਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਮਣੀਸ਼ੰਕਰ ਆਇਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਪਾਰਟੀ (ਕਾਂਗਰਸ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ, ਈਮਾਨਦਾਰ ਪਹੁੰਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ (ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡ ਆਯੋਜਨ ਸਮਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਦੇ ਸਨ। ਅਖੀਰ ਕਲਮਾਡੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਣੀਸ਼ੰਕਰ ਆਇਰ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ’ਚੋਂ ਹੀ ‘ਛੁੱਟੀ’ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਮਣੀਸ਼ੰਕਰ ਆਇਰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ‘ਆਊਟਲੁੱਕ’ ਦੇ ਹੱਥਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਮਿਸਟਰ ਆਇਰ ਨੇ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਬੋਰੀਆ ਅਤੇ ਨਲਿਨ ਵਲੋਂ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ - ‘ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ’ ਦਾ ਰੀਵਿਊ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰੀਵੀਊ ਵਿੱਚ ਆਇਰ ਨੇ, ਕਲਮਾਡੀ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਰਗੜੇ ਲਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਇੱਕ ਹੰਕਾਰੀ, ਬੜਬੋਲੇ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ’ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਸਬੰਧੀ, ਚਰਚਿਤ ‘ਘਟੀਆ ਚੁਟਕਲਿਆਂ’ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡ ਆਯੋਜਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਸਰਕਸ’ ਦੀ ਸੰਗਿਆਂ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਦੰਭ, ਝੂਠ, ਮੱਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਘਾਣ’ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। ਮਿਸਟਰ ਆਇਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਯੋਜਨ ਘੱਟ ਤੇ ‘ਜੁਗਾੜ’ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਮਣੀਸ਼ੰਕਰ ਆਇਰ ਨੇ ਵੇਰਵੇ ਸਾਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਈ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ‘ਚੂਨਾ’ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਆਇਰ ਅਨੁਸਾਰ- ‘ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਦਸੰਬਰ, 2002 ਵਿੱਚ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਖਰਚਾ 399 ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 1,628 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੇ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਦਾ ਖਰਚਾ 218.5 ਕਰੋੜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹੁਣ 67,185 ਕਰੋੜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਥਲੀਟਾਂ ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਖਰਚਾ 300 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 678 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜ਼ਰਾ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਸੁਣੋ। ਦਸੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ ਖਰਚੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 617 ਕਰੋੜ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਰਕਮ ਕਿ ਹੁਣ 70,608 ਕਰੋੜ ਰੁਪਈਏ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਫਲ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ, ਸੋ ਸਾਰੇ ਹੀ ‘ਪਾਰਟੀ’ ਖਾਣ ਆਏ ਹਨ। ਖੇਡ ਸਟਰੱਕਚਰ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਸ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਓ ਕਿ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖਰਚਾ 2002 ਦੇ ‘ਬੱਜਟ’ ਨਾਲੋਂ 114 ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਲਬੌਰਨ (ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਖਰਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਆਸੇ ਬੱਜਟ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ 0.6 ਫੀ ਸਦੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ‘ਕੋਰਾ ਚੈੱਕ’ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਇੱਲ ਦਾ ਨਾਂ ਕੋਕੋ’ ਦਾ ਵੀ ਇਲਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।’’

ਹੁਣ ਗੱਲ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ – “AN EXPRESS INVESTIGATION : Their Common Wealth” ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ - ‘‘ਪਿਓ ਤੇ ਧੀ, ਚਾਚਾ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾ, ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣਾਂ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੈਣ ਤੇ ਭਰਾ, ਪਿਓ ਤੇ ਨੂੰਹ - ਇਹ ਲਿਸਟ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡ ਸਮਿਤੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ ਹੈ) ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਹੈ - ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਸ ਵਿੱਚ 38 ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ, ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਮਾਅਰਕਾਖੇਜ਼ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ’ ਨੂੰ ਬਕਾਇਦਾ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ‘ਐਡਾਂ’ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ‘ਇੰਟਰਵਿਊ’ ਕਰਕੇ, ‘ਹਾਇਰ’ (ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਰੱਖਣਾ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ।’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ‘ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ’ ਦੀ ਤਨਖਾਹ, ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਈਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।’’ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ 38 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ‘ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ’ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ‘ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਘਪਲੇ’ ਸਬੰਧੀ ਜਦੋਂ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨੇ, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਾਇੰਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਨ. ਪੀ. ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ - ‘ਇਹ ਇੱਕ ਮਹਿਜ਼ ਇਤਫਾਕ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਐਡਾਂ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।’ ਕਿਆ ਕਹਿਣੇ ਭਾਰਤੀ ‘ਈਮਾਨਦਾਰੀ’ ਦੇ।

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ‘ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ’ ਦਾ ਸਕੈਂਡਲ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਸਬੰਧਿਤ ਸਭ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ। ਪਰ ਵਾਰੇ-ਵਾਰੇ ਜਾਈਏ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ, ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਰਮ’ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ, ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਮੰਗਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਯਾਦ ਰਹੇ, ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਾਕੀ ਉਲੰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਨਵਰੀ, 2010 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ - ‘ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਮਾਫੀਆ ਦਾ ਸਰਗਣਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਮਾਫੀਆ-ਸਰਗਣੇ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਇੱਕ 82 ਸਾਲਾ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਵਿੱਦਿਆ ਸਟੋਕਸ ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।

ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡ ਬੱਜਟ ਦੇ ਕਈ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੜੱਪ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੁਰੇਸ਼ ਕਲਮਾਡੀ, ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਤਿ-ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਲਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਕਲਮਾਡੀ ਦੀ ਸੋਨੀਆ-ਰਾਹੁਲ ਨਾਲ ‘ਨਜ਼ਦੀਕੀ’ ਦਾ ਕੀ ‘ਅਧਾਰ’ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
‘ਸਈਆਂ ਭਏ ਕੋਤਵਾਲ, ਤੋ ਡਰ ਕਾਹੇ ਕਾ?’

ਇਹ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਇਮਾਨਦਾਰ’ ਲਕਬ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕਲਮਾਡੀ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿ ਸਕੇ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ’ ਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ‘ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ’ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਭਾਂਡਾ ਚੌਰਾਹੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਤੋਂ ‘ਬੇਵੱਸ’ ਹੈ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਆਪ ਤਾਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਹੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
-ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ